De geschiedenis van de Britse scone.
Je kent ze wel, die zachte, ronde broodjes die je bij de thee eet.
Ze ruiken naar boter en suiker en smaken naar heel veel gezelligheid. Dit is de scone, een echte Britse klassieker. Maar waar komen ze eigenlijk vandaan?
Dat is een verhaal vol oude molens, koninklijke thee-rituelen en een flinke dosis room. Laten we eens duiken in de smeuïge geschiedenis van dit geliefde baksel.
De vroegste oorsprong: Schotse wortels
Om de waarheid te vertellen begint het verhaal van de scone niet in een Londens theehuis, maar veel noordelijker.
In Schotland, om precies te zijn. Het woord 'scone' komt waarschijnlijk van het Schotse 'sgonn', wat 'klont' of 'stuk brood' betekent.
Denk aan een grove, platte ronde die vroeger boven open vuur werd gebakken. De allereerste scones waren lang niet zo zoet als die we nu eten. Ze waren gemaakt van tarwe of havermeel en werden vaak gebakken op een bakplaat boven het vuur. In die tijd was het vooral een stevig basisvoedsel.
Ze werden geserveerd als onderdeel van de maaltijd, niet als traktatie bij de thee.
De textuur was grover en de smaak neutraler. Veel historici geloven dat de scone is ontstaan uit de Schotse 'bannock'. Dit is een plat brood dat wordt gebakken in een pan.
De Schotten waren er vroeg bij met bakken op bakplaten van gietijzer. Dit zorgde voor een gelijkmatige verhitting, essentieel voor de structuur die we nu kennen. Zonder deze vroege baktechnieken hadden we de scone misschien nooit gekend.
De industriële revolutie en bloem
De scone zoals we die nu kennen kreeg vorm door de komst van nieuwe bakmethoden. In de 19e eeuw veranderde de manier waarop we bakten drastisch. De uitvinding van het bakpoeder en het baksoda zorgde voor een luchtiger resultaat.
Plotseling hoefde je niet meer te wachten op natuurlijke rijstijd van zuurdesem.
Maar de echte doorbraak was de kwaliteit van de bloem. In Groot-Brittannië werd patentbloem steeds fijner gemalen.
Dit lichte, witte meel zorgde voor een zachte kruimel. Voeg daar een beetje boter aan toe en je krijgt die kenmerkende 'short' textuur. Het werd een stuk toegankelijker om thuis scones te bakken die net zo luchtig waren als in de bakkerij.
Ook de thee speelde een rol. De thee-import uit India en Ceylon (nu Sri Lanka) werd goedkoper.
Thee werd voor iedereen beschikbaar. Een bakje thee met een scone werd een dagelijks ritueel, niet alleen voor de elite. De scone steeg in populariteit omdat hij perfect paste bij deze nieuwe drinkgewoonten.
Het koninklijke tintje: Afternoon Tea
Je kunt de geschiedenis van de scone niet vertellen zonder Anna, de Hertogin van Bedford. In de vroege jaren 1840 bedacht zij de 'Afternoon Tea'.
De avondmaaltijd werd destijds pas laat geserveerd, rond acht uur. De hertogin kreeg om vier uur trek en liet broodjes, jam en thee serveren. Dit was het begin van een modeverschijnsel.
De scone werd al snel een vaste prik op deze theetafels. In eerste instantie werden ze geserveerd met jam.
De room kwam later pas in beeld. In de welgestelde huizen van Engeland werden de scones steeds verfijnder. Gingen ze vroeger over de pan, nu werden ze in de oven gebakken voor een mooie, ronde vorm.
Het serveren van scones werd een teken van gastvrijheid. In de victoriaanse tijd werden de tafels vol gezet met etenswaren.
De scone mocht daarbij niet ontbreken. Het werd een symbool van ontspanning en welvaart.
Tegenwoordig zie je deze traditie terug in cafés over de hele wereld, maar in Londen is de ervaring nog steeds het meest authentiek.
De tweedeling: Londen vs. The West Country
Als je praat over de bereiding van scones, ontstaat er soms een klein beetje rivaliteit.
In Groot-Brittannië draait het vaak om de vraag: hoe snijd je de scone open? En wat smeer je erop?
De meest bekende discussie is die tussen de 'Cream Tea' in Londen en die in het zuiden (The West Country, zoals Devon en Cornwall). In Londen en het zuidoosten is de gewoonte om de scone eerst horizontaal door midden te snijden. Vervolgens smeer je eerst clotted cream op de onderste helft, en daarbovenop een laagje jam. Dit is de 'London style', een traditie die diep geworteld is in de geschiedenis van de Afternoon Tea cake.
Clotted cream is een dikke, stollingsroom met een hoog vetgehalte (minimaal 55%).
Het is een duur product; een potje van 227 gram kost al gauw €5 tot €7. In Devon en Cornwall doen ze het net even anders. In Devon smeer je eerst de clotted cream en dan de jam.
In Cornwall smeer je juist eerst de jam en dan de cream. Beide methoden gebruiken scones die lichtjes zoet zijn, maar niet overdreven.
Ze moeten smeuïg zijn, maar wel stevig genoeg om de zware room te dragen.
De klassieke Britse scone bevat maar een paar ingrediënten: bloem, bakpoeder, zout, boter, melk en een beetje suiker. Het geheim zit 'm in de koude boter. Je wrijft de boter met je vingertoppen door de bloem tot het mengsel op broodkruim lijkt.
Dit zorgt voor luchtige laagjes. Gebruik je gesmolten boter, dan wordt de scone taai. Gebruik je te veel bloem, dan wordt hij droog.
Varianten en moderne twists
Hoewel de klassieke scone heilig is, zijn er tegenwoordig veel variaties. De basis blijft hetzelfde, maar de smaken veranderen.
Een populaire variant is de fruit scone, waarbij krenten of rozijnen worden toegevoegd. Deze zijn vaak iets groter en steviger, perfect voor een stevige lunch met cheddar kaas.
Voor de liefhebbers van zoet zijn er chocolade scones of scones met witte chocolade en cranberry. Deze zijn vaak iets duurder om zelf te maken, omdat goede chocoladestukjes prijzig zijn. Een zakje pure chocoladestukjes van een merk als Callebaut kost ongeveer €4. Maar het resultaat is heerlijk.
Er zijn ook hartige varianten. Denk aan scones met kaas en bieslook, of zelfs met spek en cheddar.
Deze serveren we niet bij de thee, maar bij een kom soep. Ze zijn vaak iets compacter. De bereiding is identiek, alleen laat je het suiker weg en voeg je geraspte kaas toe.
Prijzen voor kant-en-klare scones in een goed café liggen tussen de €2,50 en €4,00 per stuk, afhankelijk van de grootte en vulling. Zelf bakken is een stuk goedkoper. Een basisrecept kost ongeveer €1,50 aan ingrediënten voor 8 scones. Dat scheelt aanzienlijk!
Praktische tips voor de perfecte scone
Wil je zelf aan de slag? Hier zijn een paar concrete tips die je meteen kunt gebruiken.
Ten eerste: koude ingrediënten zijn je beste vriend. Bewaar je boter en melk in de koelkast tot het moment van verwerken. Zo voorkom je dat de boter smelt voordat de oven in gaat.
Gebruik geen deegroller. Druk het deeg met je handen plat tot een dikte van ongeveer 2,5 tot 3 centimeter.
Dit houdt de lucht in het deeg. Steek de scones uit met een ronde uitsteker (ongeveer 5-6 cm doorsnede). Druk niet te hard draaiend, dat sluit de zijkanten af.
Bestrijk de bovenkant niet met boter voordat je ze bakt; dat verbrandt alleen maar. Gebruik in plaats daarvan losgeklopte melk of eidooier.
Dit geeft een mooie, glanzende gouden korst. Bak ze in een hete oven van 220°C (200°C hetelucht) voor 12 tot 15 minuten.
Als je ze invriest, doe dat dan rauw. Leg de uitgestoken scones op een bakplaat en vries ze in. Bak ze rechtstreeks uit de vriezen, voeg dan 3-4 minuten extra baktijd toe. Zo heb je altijd verse scones bij de hand.
Serveer ze warm, met clotted cream en aardbeienjam. Dat is de echte Britse beleving, die mede gevormd is door de invloed van het Britse Rijk op onze bakcultuur.