Glutenvrije scones bakken: een eenvoudig recept.
Er is niets fijners dan je keuken te vullen met de geur van pasgebakte scones. Het klassieke Britse genot, met klodders clotted cream en aardbeienjam, is iets waar je niet aan wilt tornen.
Maar als je coeliakie hebt of minder gluten wilt eten, kan het een uitdaging lijken.
Goed nieuws: het is echt makkelijker dan je denkt. Met de juiste mix en een paar slimme trucjes bak je glutenvrije scones die net zo luchtig en smaakvol zijn als de traditionele versie. We gaan het vandaag hebben over de fijne kneepjes van glutenvrij bakken.
Want ja, het is anders, maar absoluut niet minder lekker. Ik leg je precies uit welke meelmix je het beste kunt gebruiken, wat dat witte poeder (xanthaangom) nu eigenlijk doet en hoe je ervoor zorgt dat je scones niet veranderen in een droge kruimelpartij. Pak een kopje thee, laten we beginnen.
De juiste basis: je meelmix en bindmiddelen
De grootste valkuil bij glutenvrij bakken is denken dat je zomaar tarwemeel kunt vervangen door rijstmeel.
Dat werkt helaas niet. Tarwemeel heeft gluten, een netwerk van eiwitten dat het deeg bij elkaar houdt en zorgt voor die kenmerkende, zachte structuur. Zonder gluten valt alles uit elkaar. Daarom heb je een goede meelmix nodig.
Voor scones werkt een mix op basis van rijstmeel het beste. Rijstmeel geeft een lichte textuur, maar heeft hulp nodig.
Je mix moet ook zetmeel bevatten, zoals aardappelzetmeel of maïzena. Dit zorgt voor de zachtheid.
In de supermarkt vind je bij de grote merken, zoals Schär of Dr. Schär, zakken met 'bloem voor patisserie' of 'meel voor brood en cake'. Die zijn vaak al voorgemengd.
Voor een standaard recept (ongeveer 8-10 scones) reken je op zo'n €3 tot €5 voor een zak van 500 gram. Het echte geheime ingrediënt is xanthaangom.
Dit witte poeder is onmisbaar. Het is een bindmiddel dat de rol van gluten overneemt. Zonder xanthaangom worden je scones extreem bros en droog.
Xanthaangom zorgt voor elasticiteit en houdt het vocht vast. Je hebt er maar heel weinig van nodig: voor een recept van 500 gram meel gaat het vaak om maar 1 theelepel.
Je kunt het kopen in biologische winkels, sommige supermarkten of online bakwinkels. Een zakje kost ongeveer €4 en gaat maanden mee.
De kern van het deeg: werken met plakkerigheid
Glutenvrij deeg voelt anders aan. Het is vaak iets plakkeriger en minder elastisch.
Laat je hier niet door afschrikken! De techniek is net even anders dan je misschien gewend bent.
Het allerbelangrijkste is: kneed het deeg zo min mogelijk. Bij gewone scones kneden we snel te veel, maar bij glutenvrij deeg maak je de structuur kapot als je te veel werkt. Wat je doet is dit: meng alle droge ingrediënten (je meelmix, xanthaangom, bakpoeder, een snufje zout en eventueel suiker) goed door elkaar. Voeg de koude boter in kleine blokjes toe en 'wrijf' dit met je vingertoppen of een deegschraper door de bloem tot het mengsel op paneermeel lijkt. Dit gaat snel.
Voeg dan je vocht toe (melk, eventueel een ei) en roer met een vork of je handen tot een slappe, plakkerige bal.
Niet kneden, gewoon mengen tot het bij elkaar is. Als het deeg te plakkerig is om te verwerken, voeg dan een klein schepje extra meel toe. Stort het deeg op een met bloem bestrooide werkplek.
Bestrooi ook je handen en de deegroller met bloem. Druk het deeg plat, rol het voorzichtig uit tot een dikte van ongeveer 2,5 cm.
Waarom xanthaangom essentieel is
Druk niet te hard. Steek de scones uit met een ronde uitsteker van ongeveer 5-6 cm doorsnee.
Om het nog even duidelijk te maken: zonder xanthaangom red je het niet. Gluten zorgen ervoor dat het deeg rekt en niet meteen scheurt. Xanthaangom maakt het deeg 'plakkerig' op een goede manier.
Het zorgt dat de boter en het vocht beter binden. Hierdoor blijft de scone in model tijdens het bakken en kruimelt hij niet direct uit elkaar als je hem opensnijdt. Het is de vervanger voor de structuur die we normaal aan gluten te danken hebben.
Praktische tips voor een perfect resultaat
Om teleurstelling te voorkomen, hier een paar gouden regels. Ten eerste: gebruik koude boter en koude melk.
Net als bij bladerdeeg zorgt koude boter voor luchtige laagjes in de scone. Smelt de boter dus niet, en zet de melk desnoods even in de koelkast. Ten tweede: je oven moet écht heet zijn.
Zet je oven op 200 graden Celsius (boven- en onderwarmte) en laat hem goed voorverwarmen.
De schok van de hitte zorgt ervoor dat de scones snel rijzen. Zet de scones direct in de hete oven. Als je de scones op een bakplaat met bakpapier legt, bak je ze ongeveer 15 tot 18 minuten.
Ze moeten goudbruin zijn aan de bovenkant. Een trucje om te checken of ze gaar zijn: tik zachtjes tegen de onderkant.
Het moet een hol geluid maken. Haal ze direct uit de oven en leg ze op een rooster om af te koelen.
Glutenvrij én vegan?
Probeer niet meteen een hele scone op te eten, ze zijn gloeiend heet van binnen! Ja, dat kan prima. Vervang de boter door een goede, harde vegan boter. Die van Flora Plant Based of Naturli zijn hier goed voor geschikt.
Vervang de koemelk door een bepaalde plantaardige melk. Haver- en amandelmelk werken over het algemeen goed. Zorg wel dat je een glutenvrije meelmix gebruikt die ook geschikt is voor vegan baksels (de meeste zijn dat).
Veelgestelde vragen over glutenvrij scones bakken
Ik begrijp dat je misschien nog wat vragen hebt. Hieronder de meest voorkomende vragen die ik krijg over dit onderwerp.
Welk meel is het beste voor glutenvrije scones?
Een kant-en-klare glutenvrije bakmix voor brood of cake is ideaal. Kies er een die rijstmeel en aardappelzetmeel bevat. Als je zelf wilt mixen: neem 250 gram rijstmeel en 150 gram aardappelzetmeel, plus 1 theelepel xanthaangom. Het vervangt de gluten, wat ook essentieel is bij het bakken van heerlijke glutenvrije Britse taarten.
Waarom heb ik xanthaangom nodig?
Het zorgt ervoor dat je scones niet uit elkaar vallen zodra je ze aanraakt. Het houdt het vocht vast en geeft structuur.
Is glutenvrij deeg anders om te verwerken?
Zonder xanthaangom kruimelt je scone tot stof. Ja, het voelt vaak plakkeriger en minder stevig.
Hoe lang bak je glutenvrije scones?
Gebruik dus extra bloem op je werkblad en aan je handen. Druk het deeg uit in plaats van het te rollen als het te lastig is. En vooral: niet te veel werken!
Kun je glutenvrije scones vegan maken?
Meestal 15 tot 18 minuten op 200 graden Celsius. Ze moeten er goudbruin uitzien.
Glutenvrij deeg kan soms iets langer nodig hebben om uit te drogen, dus hou ze in de gaten. Zeker. Vervang de boter door plantaardige boter en de melk door havermelk of sojamelk. Gebruik wel een glutenvrije meelmix die geschikt is voor vegan recepten.
Conclusie: genieten zonder zorgen
Glutenvrije scones bakken is een kwestie van de juiste ingrediënten en de juiste aanpak. Wil je variëren? Je kunt ook eens glutenvrije shortbread maken; met een goede meelmix, een snufje xanthaangom en wat geduld kom je heel ver.
Het gaat erom dat je het deeg niet teveel bewerkt en zorgt voor genoeg hitte in de oven.
Dus, trek je schort aan, zet de waterkoker vast aan voor de thee en ga ervoor. Binnen een half uur zit jij te genieten van je eigen, homemade Britse scones. Met clotted cream (er zijn ook vegan varianten van) en jam. Eet smakelijk!