Seizoensgebonden jam maken voor bij je baksels.
Er gaat niets boven de geur van versgebakken scones die je keuken vult, maar het echte feest begint pas als je die warme, kruimelige lekkernij besmeert met zelfgemaakte jam. Je hoeft geen professionele banketbakker te zijn om dit te maken. Seizoensgebonden jam maken is simpeler dan je denkt en tilt je middagthee naar een compleet nieuw niveau.
Je proeft de zomer in een potje aardbeienjam of de herfst in een pot pruimenjam.
Het is pure, eetbare liefde voor je scones. Denk aan die ene keer dat je een bakje bij de thee kreeg met een laagje jam dat zo dik was dat het bijna niet smeerde.
Zelfgemaakte jam is anders. Het is smaakvoller, minder zoet en precies op maat gemaakt voor jouw favoriete baksels. Je bepaalt zelf hoe dik of dun je het wilt, en welke fruitsoorten je combineert. Het is een kleine moeite met een enorm grote beloning.
De basis van jam maken
Voordat je de pannen pakt, is het goed om te weten wat er eigenlijk gebeurt in die warme pan.
Je bent niet zomaar fruit aan het koken; je bent een chemische reactie aan het sturen die ervoor zorgt dat je jam straks mooi stolt. Het draait allemaal om drie simpele ingrediënten: fruit, suiker en citroensap. Dat is het.
Niets meer, niets minder voor een klassieke basisjam. Het geheim achter die stolling is pectine. Pectine is een soort natuurlijk bindmiddel dat in fruit zit. Sommige vruchten, zoals appels en kweeperen, zitten er vol mee.
Andere, zoals aardbeien of perziken, hebben er wat minder van. Citroensap is je beste vriend hier; het zorgt voor de juiste zuurgraad, waardoor de pectine zijn werk kan doen.
Zonder voldoende zuur wordt je jam een beetje slap en dat willen we niet. De klassieke geleertest is je hulpmiddel om te checken of je jam op het juiste punt is. Je kunt een lepel jam op een koud bordje uit de koelkast leggen.
Als je er met je vinger doorheen kunt strijken en het velletje blijft staan, is je jam perfect. Een andere makkelijke manier is om een beetje jam op een koude lepel te doen en deze een minuutje in de vriezer te leggen. Als het dan stolt, is het klaar. Simpeler kan niet.
Werken met seizoensfruit
Werken met seizoensfruit maakt je jam niet alleen goedkoper, maar ook véél smaakvoller. Fruit dat op z’n top is, heeft geen hulp nodig om te stralen.
In de zomer draait het om bessen, aardbeien en bramen. In de herfst en winter pak je uit met pruimen, appels en peren. Een fruitkalender helpt je om te weten wat er op welk moment het beste is.
Neem nou aardbeien in de zomer. Ze zijn heerlijk, maar zitten niet vol pectine.
Wil je een dikke, smeerbare jam voor op je scones? Dan meng je ze met een beetje geleisuiker. Merken zoals Jam Sugar van Dr.
Oetker of de geleisuiker van Conimex werken perfect. Ze bevatten al de juiste hoeveelheid pectine en suiker, dus je hoeft niet te puzzelen met losse ingrediënten.
Een zakje van 500 gram kost ongeveer €2,50 en is genoeg voor een flinke pot jam.
Combinaties maken je jam uniek. Probeer eens aardbeien met een beetje munt, of bramen met een scheutje limoncello. In de winter is een combinatie van appels met kaneel of pruimen met steranijs goddelijk bij een warme scone. Je hoeft niet vast te houden aan één soort fruit. Experimenteer en ontdek welke smaak het beste bij jouw bakwerk past, of serveer je scones eens met een zijdezachte zelfgemaakte custard.
Inmaken en bewaren
Als je jam eenmaal op smaak is, wil je hem natuurlijk goed bewaren.
Niets is zo zonde als een pot jam die na een week schimmel vertoont. Daarom is het steriliseren van je potten essentieel.
Het klinkt ingewikkeld, maar het is een fluitje van een cent. Was de potten en deksels eerst goed heet in de afwasmachine of met heet water en afwasmiddel. Daarna vul je ze met kokend water en laat je ze een minuutje staan. Giet het water eruit en zet ze op hun kop op een schone theedoek om te drogen.
Je kunt de potten ook in de oven verwarmen. Zet ze leeg en schoon op een bakplaat en verwarm de oven tot 120 graden Celsius.
Laat ze daar ongeveer 10 minuten staan. De hitte doodt eventuele bacteriën en schimmelsporen. Het deksel moet je ook steriliseren; kook ze even kort uit in water.
Zorg dat je potten en deksels goed droog zijn voordat je de hete jam erin giet. Ongeopende zelfgemaakte jam blijft in de koelkast ongeveer een half jaar goed.
Zodra je een pot opent, bewaar je hem het beste in de koelkast en gebruik je hem binnen een paar weken op.
De zuurgraad en de suikerconservering helpen enorm, maar vers is nu eenmaal het allerbeste. Zorg dat je de potten tot de rand vult en direct goed sluit. Zo ontstaat er een vacuüm en blijft de jam langer houdbaar.
Veelgestelde vragen
Veel mensen beginnen vol enthousiasme, maar lopen tegen een paar vragen aan. Wat is het belangrijkste ingrediënt voor binding in jam? Dat is pectine.
Dit zit van nature in sommige vruchten, maar bij vruchten met weinig pectine, zoals aardbeien, voeg je het toe via geleisuiker. Zonder pectine blijft je jam een soort siroop. Hoe test je of je jam voldoende is ingedikt?
De koude lepeltest is het makkelijkst. Leg een lepel jam op een koud bordje uit de koelkast.
Als je er met je vinger een lijn doorheen kunt trekken en de jam niet direct weer naar elkaar toe vloeit, is het goed. Je kunt ook een thermometer gebruiken; jam is klaar bij ongeveer 105 graden Celsius. Waarom moet je potten steriliseren? Om schimmel en bacteriën te weren.
Een onsteriliseerde pot kan je harde werk in een paar dagen verpesten. Door de potten goed te verwarmen, dood je deze micro-organismen en blijft je jam langer veilig om te eten.
Het is een kleine moeite voor een grote gemoedsrust. Kun je jam maken zonder suiker? Ja, dat kan. Je moet dan wel een ander geleermiddel gebruiken, zoals agar-agar of extra pectine.
Let wel op: zonder suiker is de jam minder lang houdbaar en smaakt hij minder klassiek.
Suiker helpt namelijk ook bij de conservering. Voor scones is een beetje suiker vaak wel gewenst voor de balans. Welk fruit is het meest geschikt voor jam?
Bessen, aardbeien, pruimen, abrikozen, bramen voor heerlijke baksels en appels zijn uitstekend geschikt. Ze bevatten voldoende pectine en zuur om goed te gelen.
Kies fruit dat rijp is, maar niet overrijp. Te rijp fruit kan een beetje papperig worden en minder smaak afgeven.
Praktische tips voor de beste scone-jam
Om je op weg te helpen, hier nog een paar concrete tips. Gebruik altijd schone, glazen potten met goed sluitende deksels.
Merken als Weck of Kilner zijn duurzaam en zien er ook nog leuk uit. Een set van drie potten kost ongeveer €10 tot €15. Koop je fruit bij de lokale groenteboer of pluk het zelf als je de kans hebt. Dat proef je!
Houd de verhoudingen in de gaten. Een basisrecept is 1 kilo fruit, 750 gram suiker (of geleisuiker) en het sap van een citroen.
Voor een kleinere hoeveelheid, bijvoorbeeld voor één pot, gebruik je 500 gram fruit en 375 gram suiker. Pas de hoeveelheden aan op basis van je fruitsoort en hoe zoet je de jam wilt. Laat je jam na het koken even afkoelen voordat je hem in de potten giet.
Dit voorkomt dat de potten barsten door de temperatuursverschil. Vul de potten tot de rand en sluit ze direct.
Schud de pot even om te zorgen dat de jam gelijkmatig verdeeld is.
Laat de potten ondersteboven afkoelen om een vacuüm te creëren. Met deze stappen zorg je ervoor dat je zelfgemaakte jam perfect past bij je Britse scones. Wil je variëren? Leer zelf lemon curd maken voor een frisse toevoeging aan je baksels. Of je nu een klassieke aardbeienjam maakt of een experimentele bramen-met-lavendel, het resultaat is altijd speciaal. Dus pak die pannen, zoek je favoriete fruit en ga aan de slag. Je zult versteld staan van hoe makkelijk en leuk het is.